Énoncé du problème

Matrice de substitution à 2 paramètres : il existe deux taux de substitution, un à l'intérieur des purine et pyrimidines, et un entre purines et pyrimidines. Soient

Ce modèle (de Kimura, ou Chimura?) s'exprime par une matrice de substitutions telle celle-ci :

A C G T
A 1-α-2β β α β
C β 1-α-2β β α
G α β 1-α-2β β
T β α β 1-α-2β

Soit B une lettre avant le processus de substitution. Nous allons nous intéresser aux questions suivantes :

Solution par la résolution d'un système de 4 éq. diff.

Soient PA(t), PC(t), PG(t), PT(t), les probabilités respectives d'avoir la lettre au temps t.

Alors,

P_A\left(t+T\right) = P_A\left(t\right)\left(1-\alpha_T - 2\beta_T \right) + P_C\left(t\right) \beta_T + P_G\left(t\right) \alpha_T + P_T\left(t\right) \beta_T
et similaire pour les autres (C, G, T). De là on calcule
\begin{eqnarray} P_A\left(t+T\right) - P_A\left(t\right) & = & P_A\left(t\right)\left(1-\alpha_T - 2\beta_T -1\right) + P_C\left(t\right) \beta_T + P_G\left(t\right) \alpha_T + P_T\left(t\right) \beta_T \\ & = & P_C\left(t\right) \beta_T + P_G\left(t\right) \alpha_T + P_T\left(t\right) \beta_T -P_A\left(t\right)\left(\alpha_T + 2\beta_T\right) \end{eqnarray}

Ensuite, comme dans le cas précédent,

\begin{eqnarray} {P_A}' \left(t\right) & = & \lim_{T\rightarrow 0} \left( \frac{P_A\left(t+T\right)-P_A\left(t\right)}{T} \right)\\ & = & \lim_{T\rightarrow 0} \left( \frac{P_C\left(t\right) \beta_T + P_G\left(t\right) \alpha_T + P_T\left(t\right) \beta_T - P_A\left(t\right)\left(\alpha_T + 2\beta_T\right)}{T} \right)\\ & = & \left[P_C\left(t\right)+ P_T\left(t\right) \right]\lim_{T\rightarrow 0} \frac{\beta_T}{T} + P_G\left(t\right) \lim_{T\rightarrow 0}\frac{\alpha_T }{T} -P_A\left(t\right)\lim_{T\rightarrow 0}\frac{\alpha_T}{T} - 2P_A\left(t\right)\lim_{T\rightarrow 0}\frac{\beta_T}{T}\\ & = & -P_A\left(t\right)\left(\alpha - 2\beta\right) + P_C\left(t\right)\beta+ P_G\left(t\right) \alpha + P_T\left(t\right) \beta \end{eqnarray}
Les autres se dérivent de la même manière, et nous obtenons :
\begin{pmatrix} {P'}_A\left(t\right) \\ {P'}_C\left(t\right) \\ {P'}_G\left(t\right)\\{P'}_T\left(t\right) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -\left(\alpha+2\beta\right) & \beta & \alpha & \beta \\ \beta & -\left(\alpha+2\beta\right) & \beta \alpha \\ \alpha & \beta & -\left(\alpha+2\beta\right) & \beta \\ \beta & \alpha & \beta & -\left(\alpha+2\beta\right)\end{pmatrix}\begin{pmatrix} P_A\left(t\right) \\ P_C\left(t\right) \\ P_G\left(t\right)\\ P_T\left(t\right) \end{pmatrix}

Avec des traitements analogues aux traitements des équations différentielles vus plus haut, nous obtenons enfin

Quelle relation pouvons-nous trouver à X(t), Y(t) et Z(t)?

\begin{eqnarray} X\left(t\right) & = & \frac{1}{4} & + & \frac{1}{4} e^{-4\beta t} & + & \frac{1}{2}e^{-2\left(\alpha+\beta\right)t} \\ Y\left(t\right) & = & \frac{1}{4} & + & \frac{1}{4} e^{-4\beta t} & - & \frac{1}{2}e^{-2\left(\alpha+\beta\right)t} \\ 2\cdot Z\left(t\right) & = & \frac{2}{4} & - & \frac{2}{4} e^{-4\beta t} & & \\ \Sigma & = & 1 & + & 0 & + & 0 \end{eqnarray}